Ραγδαίες εξελίξεις: Ποια κόμματα μένουν εκτός Βουλής; Ρυθμιστές ο Τσίπρας και η Καρυστιανού
Κώστας Τσιτούνας
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι στις εκλογές έρχεται πολιτικός σεισμός.
Η δημοσκόπηση της RealPolls δείχνει καθίζηση για Ανδρουλάκη και ΣΥΡΙΖΑ, εκτός παιχνιδιού τα παλιά σχήματα και σε ρόλο ρυθμιστών τον Τσίπρα και την Καρυστιανού.
Ραγδαίες ανακατατάξεις στο πολιτικό σκηνικό καταγράφει η νέα δημοσκόπηση της RealPolls, η οποία αποτυπώνει ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο μετά την είσοδο των νέων κομμάτων του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού. Η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται να ανακτά δυνάμεις, όμως το πραγματικό πολιτικό σοκ αφορά την κατάρρευση του παραδοσιακού χώρου της Κεντροαριστεράς και κυρίως την εικόνα αποσύνθεσης που εμφανίζουν ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ.
Η μέτρηση δείχνει τη ΝΔ στο 27,5% στην πρόθεση ψήφου, με δεύτερο το νέο κόμμα Τσίπρα και τρίτο το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, ενώ το ΠΑΣΟΚ υποχωρεί σε μονοψήφια ποσοστά και ο ΣΥΡΙΖΑ κινείται πλέον σε επίπεδα πολιτικής εξαΰλωσης.
Καθίζηση Ανδρουλάκη και στρατηγικό αδιέξοδο στο ΠΑΣΟΚ
Ο μεγάλος χαμένος της συγκυρίας φαίνεται να είναι ο Νίκος Ανδρουλάκης. Το ΠΑΣΟΚ, που πριν από λίγους μήνες διεκδικούσε τον ρόλο του βασικού αντιπάλου της ΝΔ, εμφανίζεται πλέον τέταρτο κόμμα, πίσω όχι μόνο από τον Αλέξη Τσίπρα αλλά και από τη Μαρία Καρυστιανού.
Η εικόνα αυτή προκαλεί έντονο προβληματισμό στη Χαριλάου Τρικούπη, καθώς αποτυπώνει αδυναμία πολιτικής ηγεμονίας στον χώρο της αντιπολίτευσης. Το ΠΑΣΟΚ μοιάζει εγκλωβισμένο ανάμεσα σε δύο διαφορετικές πιέσεις: από τη μία η επιστροφή Τσίπρα που επανασυσπειρώνει κομμάτια της παραδοσιακής αριστερής και αντιδεξιάς ψήφου και από την άλλη η δυναμική της Καρυστιανού που εκφράζει ένα αντισυστημικό και αντικαθεστωτικό ακροατήριο.
Το πρόβλημα για τον Νίκο Ανδρουλάκη δεν είναι μόνο δημοσκοπικό αλλά βαθιά πολιτικό: το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται χωρίς καθαρό αφήγημα, χωρίς ηγεμονικό λόγο και χωρίς τη δυναμική που θα του επέτρεπε να λειτουργήσει ως εναλλακτική εξουσίας.
Ο ΣΥΡΙΖΑ στα όρια της πολιτικής εξαφάνισης
Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα για τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος καταγράφεται σε ορισμένες μετρήσεις κοντά στο 1%, ποσοστό που παραπέμπει ουσιαστικά σε πολιτική διάλυση.
Η ίδρυση του νέου κόμματος Τσίπρα λειτουργεί σαν πολιτική «μαύρη τρύπα» για τον χώρο της παραδοσιακής ριζοσπαστικής αριστεράς, απορροφώντας σχεδόν όλο το παλιό εκλογικό ακροατήριο του ΣΥΡΙΖΑ. Το κόμμα που κυβέρνησε τη χώρα και κυριάρχησε για χρόνια στον αντιδεξιό χώρο μοιάζει πλέον χωρίς πολιτικό ρόλο, οργανωτική συνοχή και κοινωνική επιρροή.
Η εικόνα αυτή ενισχύει την αίσθηση ότι η μεταπολιτευτική περίοδος του ΣΥΡΙΖΑ κλείνει οριστικά και ότι ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να χτίσει από μηδενική βάση ένα νέο πολιτικό σχήμα, απαλλαγμένο από τα βαρίδια και τις εσωκομματικές πληγές της προηγούμενης δεκαετίας.
Τσίπρας και Καρυστιανού ως νέοι «ρυθμιστές»
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της δημοσκόπησης είναι ότι τα δύο νέα πολιτικά σχήματα συγκεντρώνουν αθροιστικά ποσοστά που πλησιάζουν τη Νέα Δημοκρατία.
Ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίζεται να επιστρέφει ως βασικός εκφραστής της ευρύτερης αντιδεξιάς παράταξης, ενώ η Μαρία Καρυστιανού καταγράφει αξιοσημείωτη δυναμική ως φορέας κοινωνικής διαμαρτυρίας και αντισυστημικής ψήφου.
Ανεξάρτητα από το αν αυτή η δυναμική θα έχει διάρκεια, το βέβαιο είναι ότι αλλάζει τους πολιτικούς συσχετισμούς. Ο νέος διπολισμός στον χώρο της αντιπολίτευσης δεν αφορά πλέον ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, αλλά δύο διαφορετικές εκδοχές αμφισβήτησης του πολιτικού συστήματος: τη «νέα αριστερή επανεκκίνηση» του Τσίπρα και τον συναισθηματικό – κινηματικό λόγο της Καρυστιανού.
Η ΝΔ κερδίζει από τον κατακερματισμό
Μέσα σε αυτό το τοπίο, η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται ενισχυμένη όχι μόνο λόγω συσπείρωσης αλλά και επειδή η αντιπολίτευση μοιάζει κατακερματισμένη και χωρίς ενιαίο κέντρο βάρους.
Στο Μαξίμου εκτιμούν ότι η κοινωνία, σε περιβάλλον διεθνούς αβεβαιότητας και εσωτερικής πολιτικής ρευστότητας, θα επιλέξει τελικά τη σταθερότητα αντί της πολυδιάσπασης. Γι’ αυτό και η κυβερνητική στρατηγική θα συνεχίσει να επενδύει στο δίλημμα «σταθερότητα ή χάος», παρουσιάζοντας τη ΝΔ ως τη μοναδική δύναμη κυβερνησιμότητας.
Την ίδια στιγμή, όμως, η εντυπωσιακή εμφάνιση των νέων κομμάτων λειτουργεί ως προειδοποίηση ότι ένα μεγάλο κομμάτι του εκλογικού σώματος εξακολουθεί να αναζητά εναλλακτική πολιτική έκφραση έξω από τα παραδοσιακά κομματικά σχήματα.
Ποιοι μένουν εκτός της νέας εποχής
Η εικόνα που σχηματίζεται από τις τελευταίες μετρήσεις μοιάζει με πολιτικό ξεκαθάρισμα γενεών και αφηγημάτων.
Το παλιό δίπολο ΝΔ – ΠΑΣΟΚ δεν επανέρχεται ποτέ πραγματικά. Ο ΣΥΡΙΖΑ ως είχε φαίνεται να τελειώνει ιστορικά. Τα μικρότερα κόμματα δυσκολεύονται να βρουν διακριτό ρόλο μέσα στη νέα πόλωση. Και ένα σημαντικό μέρος του εκλογικού σώματος μετακινείται πλέον όχι με όρους ιδεολογικής ταυτότητας αλλά με όρους οργής, συναισθήματος και αναζήτησης νέων προσώπων.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα κυβερνήσει. Είναι ποιοι θα επιβιώσουν πολιτικά στη νέα εποχή που διαμορφώνεται.
Ο μεγάλος χαμένος φαίνεται να είναι ο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος μετά τη δημιουργία του νέου κόμματος Τσίπρα καταγράφει ποσοστά πολιτικής επιβίωσης και κινείται πλέον πολύ κάτω από το όριο κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης. Η εικόνα θυμίζει περισσότερο κόμμα υπό διάλυση παρά πρώην δύναμη εξουσίας.
Στη ζώνη υψηλού κινδύνου βρίσκονται επίσης η Νέα Αριστερά και το ΜέΡΑ25, που αδυνατούν μέχρι στιγμής να αποκτήσουν διακριτό πολιτικό αποτύπωμα μέσα στο νέο σκηνικό πόλωσης και ρευστότητας και μάλλον μένουν εκτός Βουλής.
Πιέσεις δέχεται και η Νίκη, καθώς μέρος του αντισυστημικού και αντικαθεστωτικού ακροατηρίου φαίνεται να μετακινείται προς το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, το οποίο εμφανίζει δυναμική εισόδου με διψήφια ποσοστά.
Την ίδια στιγμή, μικρότερα προσωποπαγή ή διασπασμένα σχήματα της ευρύτερης Κεντροαριστεράς και της ριζοσπαστικής αντιπολίτευσης μοιάζουν να συμπιέζονται ασφυκτικά, καθώς η πολιτική σκηνή αναδιατάσσεται πλέον γύρω από νέους πόλους επιρροής.
