Τρεις μεγάλοι σεισμοί σε λίγες ώρες: σύμπτωση ή σύνδεση; Τι λένε οι ειδικοί
Κώστας Καστανάκης
Μια σειρά ισχυρών σεισμών σε τρεις ηπείρους προκάλεσε παγκόσμια ανησυχία. Συγκεκριμένα, μεγάλοι σεισμοί χτύπησαν Βενεζουέλα, Ιαπωνία και Καλιφόρνια. Μάλιστα, όλα μέσα σε διάστημα λίγων μόλις ωρών. Δηλαδή, το γεγονός γέννησε ερωτήματα για πιθανή μεταξύ τους σύνδεση. Όμως οι σεισμολόγοι απαντούν με νηφαλιότητα. Έτσι, μιλούν για στατιστική σύμπτωση, όχι για παγκόσμια αλυσίδα.
Τι ακριβώς συνέβη
Οι τρεις σεισμοί διέφεραν πολύ σε μέγεθος και συνέπειες. Πρώτον, στη Βενεζουέλα χτύπησαν δύο δονήσεις, 7,2 και 7,5 Ρίχτερ. Δηλαδή, με τραγικό απολογισμό τουλάχιστον 164 νεκρών. Μάλιστα, στην Ιαπωνία ακολούθησε σεισμός 6,9 Ρίχτερ στις ακτές του Ιουάτε. Επιπλέον, στη βόρεια Καλιφόρνια σημειώθηκε δόνηση 5,6 Ρίχτερ. Όμως ο σεισμός εκεί ήταν ο ισχυρότερος από το 1940. Γι' αυτό η χρονική εγγύτητα τράβηξε την προσοχή.
Η εξήγηση των ειδικών
Οι σεισμολόγοι δίνουν μια ξεκάθαρη απάντηση. Πρώτον, ο καθηγητής Πίτερ Στάφορντ μιλά για «στατιστική σύμπτωση». Δηλαδή, θεωρεί ότι τα γεγονότα συνέβησαν ανεξάρτητα. Μάλιστα, εξηγεί ότι η Καλιφόρνια ζει 2-3 τέτοιους σεισμούς κάθε χρόνο. Επιπλέον, η Ιαπωνία βιώνει αντίστοιχο σεισμό περίπου μία φορά ετησίως. Όμως οι μεγάλοι σεισμοί στη Βενεζουέλα είναι σπανιότεροι. Γι' αυτό η ταυτόχρονη εμφάνισή τους μένει απλώς τυχαία.
Γιατί δεν συνδέονται
Η επιστήμη εξηγεί και τον λόγο της μη σύνδεσης. Πρώτον, οι αλλαγές τάσης ταξιδεύουν μόνο σε κοντινές αποστάσεις. Δηλαδή, σε τηλεσεισμικές αποστάσεις γίνονται αμελητέες. Μάλιστα, αν υπήρχε πραγματική φυσική σύνδεση, θα φαινόταν αλλιώς. Επιπλέον, θα ενεργοποιούνταν και ενδιάμεσα ρήγματα μεταξύ των περιοχών. Όμως κάτι τέτοιο δεν παρατηρήθηκε καθόλου. Γι' αυτό η ιδέα μιας «αλυσίδας» σεισμών δεν στέκει.
Αυξάνονται οι μεγάλοι σεισμοί;
Ένα δεύτερο ερώτημα αφορά τη συχνότητα. Πρώτον, οι επιστήμονες δεν βλέπουν σαφή αύξηση των μεγάλων σεισμών. Δηλαδή, οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις θεωρούνται φυσιολογικές. Μάλιστα, οι περισσότεροι καταγεγραμμένοι σεισμοί οφείλονται σε καλύτερη ανίχνευση. Επιπλέον, καταγράφονται πλέον περίπου 20.000 σεισμοί τον χρόνο παγκοσμίως. Όμως κατά μέσο όρο συμβαίνουν περίπου 16 μεγάλοι ετησίως. Γι' αυτό τα φετινά γεγονότα μένουν μέσα στα αναμενόμενα όρια.
Το ιστορικό πλαίσιο
Η ιστορία προσφέρει ένα χρήσιμο μέτρο σύγκρισης. Πρώτον, ο ισχυρότερος καταγεγραμμένος σεισμός χτύπησε τη Χιλή το 1960. Δηλαδή, με μέγεθος 9,5 Ρίχτερ. Μάλιστα, ο σεισμός της Σουμάτρα το 2004 σκότωσε πάνω από 280.000 ανθρώπους. Επιπλέον, ο σεισμός Τοχόκου του 2011 προκάλεσε και πυρηνική καταστροφή. Όμως οι σημερινοί σεισμοί είναι μικρότερης κλίμακας. Γι' αυτό η σύγκριση βοηθά στη σωστή προοπτική.
Γιατί αφορά την Ευρώπη και την Ελλάδα
Το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Πρώτον, η χώρα παραμένει από τις πιο σεισμογενείς της Ευρώπης. Δηλαδή, οι πολίτες ζουν συχνά παρόμοιες ανησυχίες. Μάλιστα, οι ειδικοί τονίζουν σταθερά την αξία της σωστής ενημέρωσης. Επιπλέον, η αποφυγή πανικού και μύθων προστατεύει την κοινωνία. Όμως η πρόληψη και ο αντισεισμικός σχεδιασμός μένουν το κλειδί. Γι' αυτό η επιστημονική νηφαλιότητα αποκτά πρακτική αξία.
Η μεγάλη εικόνα
Η μεγάλη εικόνα δείχνει τη διαφορά ανάμεσα σε φόβο και γνώση. Πρώτον, η ανθρώπινη τάση ψάχνει συνδέσεις και νοήματα παντού. Δηλαδή, η σύμπτωση μοιάζει εύκολα με «σημάδι». Όμως η επιστήμη ξεχωρίζει το τυχαίο από το αιτιακό. Μάλιστα, η σεισμολογία στηρίζεται σε δεδομένα και πιθανότητες. Γι' αυτό η νηφάλια ανάγνωση νικά τον πανικό. Τελικά, την ασφάλεια την ορίζει η προετοιμασία, όχι η πρόβλεψη της στιγμής.
